Σχετικά με το πρόγραμμα
Τι είναι ο «Διάλογος Πολιτών για τις επιστήμες του Εγκεφάλου και της Νόησης»;
Ποιοι είναι οι στόχοι του προγράμματος;
Πώς λειτουργεί το πρόγραμμα;
Γιατί χρειάζεται ένα συμβούλιο πολιτών για τις νευροεπιστήμες;
Ποια είναι τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ομάδας Πολιτών
Ποιοι είναι οι οργανισμοί εταίροι;
Τι είναι ο «Διάλογος Πολιτών για τις επιστήμες του εγκεφάλου και της νόησης»;
Ο Διάλογος Πολιτών για τις Επιστήμες του Εγκεφάλου και της Νόησης είναι ένα διετές πιλοτικό πρόγραμμα που υλοποιείται από μία ευρωπαϊκή ομάδα πολιτών αποτελούμενη από 126 πολίτες. Ένα δίκτυο εταίρων αποτελούμενο από ιδρύματα στάθμισης της τεχνολογίας, επιστημονικά μουσεία, ακαδημαϊκά ινστιτούτα και δημόσια ιδρύματα από 9 ευρωπαϊκές χώρες ξεκίνησε αυτή την πρωτοβουλία το 2004 με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η πρωτοβουλία αυτή θα δώσει στους ευρωπαίους πολίτες μια μοναδική ευκαιρία να μάθουν περισσότερα για τον αντίκτυπο της έρευνας για τον εγκέφαλο στη καθημερινή τους ζωή και στην κοινωνία γενικά, να συζητήσουν τις ερωτήσεις και απόψεις σας με κορυφαίους Ευρωπαίους ερευνητές, ειδικούς και φορείς λήψης πολιτικών αποφάσεων. Επίσης θα τους δοθεί η ευκαιρία να έρθουν σε επαφή με συμπολίτες από τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά κράτη και να κάνουν μια προσωπική συνεισφορά σε μια αναφορά, που θα περιγράφει λεπτομερώς τι πιστεύουν οι Ευρωπαίοι πολίτες ως δυνατό κι επιθυμητό στον τομέα των Nευροεπιστημών και τι προτείνουν στους φορείς λήψης πολιτικών αποφάσεων και στους ερευνητές ως προς τις μελλοντικές εξελίξεις στον τομέα αυτό.
Μέσω της προσέγγισης αυτής, η πρωτοβουλία του Διαλόγου Πολιτών για τις Επιστήμες του Εγκεφάλου και της Νόησης ελπίζει να ανταποκριθεί στις προσκλήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μεγαλύτερη δημόσια συμμετοχή στη συζήτηση για τη μελλοντική έρευνα, τη λήψη αποφάσεων και τη διακυβέρνηση που σχετίζεται με την τεχνολογία.
Ποιοι είναι οι στόχοι του Διαλόγου Πολιτών για τις επιστήμες του εγκεφάλου και της νόησης;
Ο βασικός στόχος του Διαλόγου Πολιτών είναι να συμπεριλάβει τους ευρωπαίους πολίτες στο δημόσιο διάλογο και την αξιολόγηση πάνω στα ζητήματα των νευροεπιστημών μαζί με ειδικούς επιστήμονες, φορείς χάραξης πολιτικής και διάφορους άλλους εμπλεκόμενους φορείς καθώς και αντιπροσώπους από ευρωπαϊκούς οργανισμούς λήψης πολιτικών αποφάσεων.
Με αυτό το σκεπτικό, το πρόγραμμα στοχεύει στο να προσφέρει μια συνεισφορά στην ευρωπαϊκό σχεδιασμό πολιτικής και γενικότερα στο δημόσιο διάλογο για τις νευροεπιστήμες. Θα βοηθήσει επίσης να τεθεί το ζήτημα των νευροεπιστημών στην ευρεία πολιτική ημερήσια διάταξη.
Ο διάλογος πολιτών θα βοηθήσει να αναπτυχθούν νέες μορφές κοινωνικού διαλόγου και διαδικασίες λήψης αποφάσεων σε διεθνές ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πώς λειτουργεί το πρόγραμμα;
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει 3 συναντήσεις σε εθνικό επίπεδο και 2 σε ευρωπαϊκό, που θα πραγματοποιηθούν το 2005 και στις αρχές του 2006. Αρχικά, 126 πολίτες από όλη την Ευρώπη θα προσκληθούν να διερευνήσουν το ζήτημα των επιστημών του εγκεφάλου. Αυτό θα οδηγήσει στη διαμόρφωση ενός κοινού πλαισίου συζήτησης, που θα περιλαμβάνει τα ζητήματα εκείνα τα οποία θα κρίνουν οι πολίτες ότι θα πρέπει να εξεταστούν σε μεγαλύτερο βάθος.
Οι εθνικές ομάδες συνομιλητών θα πάρουν αυτές τις προτάσεις στις χώρες τους και θα συνεχίσουν να τις επεξεργάζονται, σε 2 διαδοχικές εθνικές συναντήσεις αξιολόγησης. Κάθε εθνική ομάδα συνομιλητών θα βγάλει τα δικά της συμπεράσματα ως προς το ποιες είναι οι σημαντικές δυνατότητες και τα επιθυμητά αποτελέσματα από την πρόοδο που συντελείται στο πεδίο των Nευροεπιστημών και θα προωθήσει ζητήματα για την ευρωπαϊκή ημερήσια διάταξη. Η Δεύτερη Ευρωπαϊκή Συνάντηση Πολιτών θα αναλάβει στη συνέχεια να μελετήσει τα εθνικά συμπεράσματα, πάνω στα ζητήματα της έρευνας του εγκεφάλου. Οι συμμετέχοντες θα συζητήσουν τα κοινά σημεία αλλά και τις διαφορές μεταξύ των εθνικών ομάδων συνομιλητών, τις πιθανές βαθύτερες αιτίες τους και θα καταλήξουν σε συμπεράσματα. Τα αποτελέσματα αυτών των συζητήσεων θα ενσωματωθούν σε μια ευρωπαϊκού αναφορά που θα παραδοθεί σε δημόσια τελετή στον Ευρωπαίο Επίτροπο που είναι επικεφαλής της ΄Ερευνας. Ένας από τους στόχους αυτού του έργου είναι να εγκαινιάσει ένα μόνιμο ευρωπαϊκό διάλογο, μεταξύ του κοινού και των φορέων χάραξης πολιτικής σε θέματα σχετικά με την επιστήμη.
Η Δεύτερη Ευρωπαϊκή Συνάντηση Πολιτών θα αναλάβει στη συνέχεια να μελετήσει τα εθνικά συμπεράσματα, πάνω στα ζητήματα της έρευνας του εγκεφάλου. Οι συμμετέχοντες θα συζητήσουν τα κοινά σημεία αλλά και τις διαφορές μεταξύ των εθνικών ομάδων συνομιλητών, τις πιθανές βαθύτερες αιτίες τους και θα καταλήξουν σε συμπεράσματα. Τα αποτελέσματα αυτών των συζητήσεων θα ενσωματωθούν σε μια αναφορά ευρωπαϊκού απολογισμού, που θα παραδοθεί σε δημόσια τελετή στον Ευρωπαίο Επίτροπο που είναι επικεφαλής της ΄Ερευνας. Ένας από τους στόχους αυτού του έργου είναι να εγκαινιάσει ένα μόνιμο ευρωπαϊκό διάλογο, μεταξύ του κοινού και των φορέων χάραξης πολιτικής σε θέματα σχετικά με την επιστήμη.
Γιατί χρειάζεται ένα ευρωπαϊκό συμβούλιο πολιτών;
Κατά τη διάρκεια των 10-15 τελευταίων ετών, έχει συντελεστεί μια ανάπτυξη στον τομέα που είναι ευρέως γνωστός ως συμμετοχικής Τεχνολογικής Στάθμισης και Τεχνολογικής Προοπτικής Διερεύνησης σε διάφορα ευρωπαϊκά εθνικά πλαίσια. Γενικά, ο σκοπός Τεχνολογικής Στάθμισης και της Τεχνολογικής Προοπτικής Διερεύνησης είναι να απευθύνει και να εξετάσει κοινωνικά ζητήματα σχετικά με την επιστήμη και την τεχνολογία μέσω μια ενεργής συμμετοχής των πολιτών, παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών και φορείς χάραξης πολιτικής σε διάφορες μορφές αξιολόγησης. Τα αναμενόμενα αποτελέσματα της συμμετοχικής αξιολόγησης της τεχνολογίας γενικά είναι: α) να ενδυναμώσει την κοινωνική μάθηση ειδικών, άμεσα εμπλεκόμενων φορέων και πολιτών 2) να προκαλέσει δημόσιο διάλογο 3) να προσφέρει συμβουλευτικό έργο.
Ειδικά στον τομέα της Βιοτεχνολογίας, η δημόσια συμμετοχή έχει γίνει ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται συχνά για τη στάθμιση, την προοπτική διερεύνηση και τη συζήτηση για την πολιτική. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, σε πρακτικό επίπεδο, έχουν υπάρξει μόνο λίγες και περιορισμένες προσπάθειες να τεθούν σε εφαρμογή συμμετοχικές πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο Διάλογος Πολιτών για τις Επιστήμες του Εγκεφάλου και της Νόησης πρέπει να εκληφθεί ως μία σοβαρή, συντονισμένη προσπάθεια από ηγετικούς οργανισμούς του χώρου να μεταφέρουν την Τεχνολογική Στάθμιση και την Τεχνολογική Προοπτική Διερεύνηση σε διεθνές επίπεδο. Έτσι, ανταποκρίνεται σε διάφορα αιτήματα για μεγαλύτερη δημόσια συμμετοχή σε ευρωπαϊκή αξιολόγηση τεχνολογίας μέσω πολιτικής και δημόσιου διαλόγου.
Ο Διάλογος Πολιτών θα προσφέρει μια συγκεκριμένη, απτή συνεισφορά στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ημερήσιας διάταξης στον τομέα της έρευνας. Αυτή ορίζεται από στα σχέδια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Έρευνα (European Research Area ERA 2000) και στοχεύει σε μεγαλύτερη επικοινωνία μεταξύ επιστημόνων και διαφόρων άμεσα εμπλεκομένων (συμπεριλαμβανομένων των πολιτών) στην έρευνα και την ανάπτυξη και τη σχετική χάραξη πολιτικής.
Γιατί χρειάζεται ένα συμβούλιο πολιτών
Ο τομέας των νευροεπιστημών αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη κοινωνική σημασία. Αυτό οφείλεται σε ποικίλες, διαφορετικές αλλά συνυφασμένες μεταξύ τους, αιτίες.
Πρώτον, υπάρχει η αίσθηση στην επιστημονική κοινότητα ότι αρχίζουμε πραγματικά να καταλαβαίνουμε τις λειτουργίες του εγκεφάλου με ένα νέο και επιστημονικά παραγωγικό τρόπο. Η νευρο-ακτινολογία διευκολύνει την βαθύτερη έρευνα του ζωντανού και ενεργού εγκεφάλου. Η εισαγωγή τεχνικών της μοριακής τεχνολογίας έχει ξεκινήσει μια εξίσου σημαντική επανάσταση στην κατανόηση της νευροχημείας και της κυτταρικής λειτουργίας του φυσιολογικού εγκεφάλου αλλά και του εγκεφάλου με παθολογία.
Δεύτερον, ο μέσος όρος ζωής στην Ευρώπη έχει αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια. Καθώς οι άνθρωποι γίνονται μεγαλύτεροι, οι δημογραφικές ισορροπίες μετατίθενται, και οι περιπτώσεις πολλών νευροεκφυλιστικών ασθενειών, όπως ή νόσος του Πάρκινσον και το Αλτσχάιμερ, που σχετίζονται με την γήρανση, θα αυξηθούν δραματικά. Αν αυτό συνδυαστεί με την πρόσφατη δραματική άνοδο σε καταγεγραμμένες ψυχιατρικές περιπτώσεις γίνεται φανερό ότι θα υπάρξει μια τεράστια ανάγκη για τρόπους που θα αντιμετωπίζουν ή θα γιατρεύουν ασθένειες που σχετίζονται με τον εγκέφαλο.
Και τρίτον, μεγάλες θεωρητικές πρόοδοι στις γνωσικές νευροεπιστήμες έχουν δώσει το απαραίτητο θεωρητικό υπόβαθρο αυτών των λειτουργιών. Και τα τρία πεδία έχουν ενισχυθεί από την απίστευτη εξέλιξη των δυνατοτήτων των ηλεκτρονικών υπολογιστών που υπάρχει στις μέρες μας. Η κατάσταση είναι εντελώς πρωτόγνωρη και παρέχει σημαντικές δυνατότητες για διάγνωση και για νευροχειρουργική και φαρμακευτική θεραπεία- ακόμη και για εξελίξεις τύπου cyborg (τεχνητοί οργανισμοί που συνδυάζουν ηλεκτρομηχανικά μέρη με ζωντανούς ιστούς).
Ποια είναι τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ομάδας Πολιτών
Στην καρδιά του εγχειρήματος βρίσκονται απλοί πολίτες: Η Ευρωπαϊκή Ομάδα Πολιτών αποτελούμενη από 126 Ευρωπαίους πολίτες, δηλαδή 14 πολίτες από 9 διαφορετικές χώρες (το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ουγγαρία, την Ιταλία, την Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο) θα επικεντρωθεί σε ζητήματα που προκύπτουν από τις νευροεπιστήμες και που θα κριθούν ως πιο σημαντικά από κοινωνικής άποψης.
Κάθε χώρα έχει μια εθνική ομάδα συνομιλητών που αποτελείται από 14 πολίτες. Οι 9 εθνικές ομάδες επιλέγονται από μια εθνική ομάδα έργου. Μία αποστολή από 14 έλληνες πολίτες θα σταλεί να συμμετάσχει στην ευρωπαϊκή ομάδα πολιτών κατά τη διάρκεια των δύο ευρωπαϊκών συμβουλίων.
Ποιοι είναι οι οργανισμοί-εταίροι;
Ο «Διάλογος Πολιτών για τις Επιστήμες του Εγκεφάλου και της Νόησης» είναι πρωτοβουλία μιας ευρωπαϊκής ομάδας οργανισμών που συντονίζονται από το King Baudouin Foundation. Θα συνενώσουν τις ιδιαίτερες ειδικότητες και εμπειρίες τους στον τομέα του δημόσιου διαλόγου για να συνεργαστούν σε αυτό το μοναδικό πείραμα δημόσιας λήψης αποφάσεων.
ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ
Ο «Διάλογος Πολιτών για τις Επιστήμες του Εγκεφάλου και της Νόησης» είναι πρωτοβουλία μιας ευρωπαϊκής ομάδας οργανισμών που συντονίζονται από το King Baudouin Foundation. Θα συνενώσουν τις ιδιαίτερες ειδικότητες και εμπειρίες τους στον τομέα του δημόσιου διαλόγου για να συνεργαστούν σε αυτό το μοναδικό πείραμα δημόσιας λήψης αποφάσεων.
Οι οργανισμοί αυτοί ειναι οι εξής:
1) King Baudouin Foundation (Βέλγιο)
Ευρωπαϊκό, ανεξάρτητο κοινωφελές ίδρυμα, με πολλαπλή προσέγγιση του σκοπού του, που εστιάζει στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης για τον πολίτη. Το KBF εδρεύει στο Βέλγιο και δραστηριοποιείται ενεργά σε τοπικό, περιφερειακό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Το KBF χρηματοδοτεί και συντονίζει το έργο «Διάλογος Πολιτών για τις Επιστήμες του Εγκεφάλου και της Νόησης».
2) Πανεπιστήμιο του Westminster (UoW, Λονδίνο)
Ειδικοί επιστήμονες στα πεδία της Τεχνολογικής Αποτίμησης και Στάθμισης, από το Κέντρο Μελέτης της Δημοκρατίας του Πανεπιστημίου του Westminster, παρέχουν επιστημονική και μεθοδολογική υποστήριξη στο έργο. To Κέντρο Μελέτης της Δημοκρατίας έχει την ευθύνη της εσωτερικής αξιολόγησης και του μεθοδολογικού συντονισμού του προγράμματος.
3) Flemish Institute for Science and Technology Assessment (Φλαμανδική Κοινότητα, Βέλγιο)
Ο Οργανισμός Τεχνολογικής Αποτίμησης του Φλαμανδικού Κοινοβουλίου, μαζί με το Πανεπιστήμιο της Λιέγης, έχουν από κοινού την ευθύνη για τη βελγική συμμετοχή στο πρόγραμμα.
Danish Board of Technology (Δανία)
Η Επιτροπή Τεχνολογίας Δανίας είναι ο κοινοβουλευτικός φορέας αποτίμησης της τεχνολογίας της χώρας. Η Επιτροπή είναι ανεξάρτητο όργανο. Ο ρόλος της είναι να διεξάγει αποτίμηση της τεχνολογίας, να αποτελεί σύμβουλο του Κοινοβουλίου και της κυβέρνησης και να διερευνά εν γένει θέματα τεχνολογίας στη Δανία.
4) Cité des Sciences et de l’ Industrie (Γαλλία)
Η Cité des Sciences et de l´ Industrie είναι ένα επιστημονικό μουσείο, που δέχεται περίπου 3.000.000 επισκέπτες ετησίως. Μέσω των μόνιμων και των περιοδικών εκθέσεών της και μέσω των διαλέξεων και διαλόγων που διοργανώνει, συμβάλλει στη διάδοση του επιστημονικού πολιτισμού και στην ενδυνάμωση του διαλόγου μεταξύ της επιστήμης και της κοινωνίας.
6) Stiftung Deutsches Hygiene-Museum (Γερμανία)
Μουσείο επιστημών, που αντικατοπτρίζει την επίδραση της επιστήμης στην κοινωνία του 21ου αιώνα. Το εκπαιδευτικό έργο του μουσείου είναι να προωθεί το διάλογο πάνω στις νέες τάσεις της επιστήμης και της έρευνας.
7) Fondazione IDIS- Cittá della Scienza (Ιταλία)
Μη κερδοσκοπικός οργανισμός, που επιθυμεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο στη διάδοση της επιστημονικής γνώσης και της τεχνολογικής καινοτομίας στην Ιταλία. Παρέχει διαφορετικές λειτουργίες και υπηρεσίες, που συμπεριλαμβάνουν ένα επιστημονικό κέντρο, του οποίου ο πρωταρχικός στόχος είναι να καθιερώσει το διάλογο μεταξύ επιστήμης και κοινωνίας.
8) Rathenau Institute (Ολλανδία)
Ανεξάρτητος οργανισμός που έχει ιδρυθεί και χρηματοδοτείται, από το Ολλανδικό Υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού και Επιστημών. Το έργο του είναι η συμμετοχή στη διαμόρφωση της δημόσιας και πολιτικής ατζέντας αναφορικά με τις εξελίξεις στην επιστήμη και την τεχνολογία.
9) Dana Center / Science Museum (Μεγ.Βρεττανία)
Το Science Museum (Μουσείο Επιστημών) διαθέτει μακρά παράδοση ευαισθητοποίησης του κοινού σε σύγχρονα κρίσιμα ζητήματα που άπτονται της επιστήμης και τεχνολογίας. Το Dana Center -ο νέος χώρος του Science Museum- έχει μετατραπεί σε ένα εθνικό κέντρο αφιερωμένο στο διάλογο πάνω στη σύγχρονη επιστήμη και την ενεργό ενασχόληση του κοινού με τις επιστημονικές δραστηριότητες.
10) Πανεπιστήμιο του Debrecen / Κέντρο Ιατρικής και Επιστήμης Υγείας (Ουγγαρία)
Το Πανεπιστήμιο του Debrecen φέρει την ευθύνη της παροχής ιατρικής περίθαλψης στο βέλτιστο δυνατό επίπεδο, στον πληθυσμό της Βορειο-Ανατολικής Ουγγαρίας. Αποτελεί κόμβο ιατρικής έρευνας στην Ουγγαρία. Αρκετά από τα βασικά επιστημονικά και κλινικά τμήματά του διενεργούν έρευνα στον τομέα του εγκεφάλου.
11) Ίδρυμα Ευγενίδου (Ελλάδα)
Ανεξάρτητο, μη κερδοσκοπικό, κοινωφελές ίδρυμα με σκοπό τη στήριξη της εκπαίδευσης στο επιστημονικό, τεχνικό και τεχνολογικό πεδίο. Σήμερα, το Ίδρυμα Ευγενίδου υλοποιεί μια σειρά από δραστηριότητες στο τρίπτυχο «Επιστήμη - Τεχνολογία - Κοινωνία» με στόχο να καταστεί χώρος προσέγγισης και διαλόγου των πολιτών και των κοινωνικών ομάδων, της πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας και του παραγωγικού δυναμικού της χώρας.
12) Πανεπιστήμιο της Λιέγης / SPIRAL (Γαλλική Κοινότητα, Βέλγιο)
Το Spiral αποτελεί ερευνητικό κέντρο στο πεδίο της ανάλυσης και εκτίμησης κινδύνου και δημόσιας συμμετοχής. Το κέντρο προωθεί μεθόδους συμμετοχικής δημοκρατίας σχετικά με την επιστημονική πρόοδο και την τεχνολογική καινοτομία. Το Πανεπιστήμιο της Λιέγης μαζί με τον Οργανισμό Τεχνολογικής Αποτίμησης του Φλαμανδικού Κοινοβουλίου, έχουν από κοινού την ευθύνη για τη βελγική συμμετοχή στο πρόγραμμα.
Το έργο υποστηρίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση Έρευνας. Εντάσσεται στο 6ο Πρόγραμμα - Πλαίσιο για την Έρευνα και την Τεχνολογική Ανάπτυξη, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και στην προσπάθεια δημιουργίας του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Χώρου, που βασίζεται στη μεγαλύτερη διάδραση μεταξύ επιστημόνων και εμπλεκομένων, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών, στο πεδίο της έρευνας, ανάπτυξης και χάραξης πολιτικής, στην ενωμένη Ευρώπη.
Περισσότερες πληροφορίες: http://www.ulg.ac.be/spiral
Η πρωτοβουλία έχει επίσης την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Γενική Διεύθυνση Έρευνας, καθώς εντάσσεται στο 6ο Προγραμματικό Πλαίσιο για την Έρευνα και την Τεχνολογική Ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο βασίζεται στη μεγαλύτερη διάδραση μεταξύ επιστημόνων και εμπλεκομένων, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών, στην έρευνα και την ανάπτυξη και στη χάραξη σχετικής πολιτικής.